Ειλικρίνεια και καταλυτικό χιούµορ, χαρακτηριστικά του ανθρώπου και καλλιτέχνη Βασίλη Καρακατσάνη.
Με τον άνθρωπο να βρίσκεται στο κέντρο τής τέχνης του, θεωρώντας τον αυτοσκοπό τής τέχνης, γενικότερα.
Μέσα από προσωπικές εξοµολογήσεις στην παλέτα παραθέτοντας µια σειρά έργα µικτής τεχνικής, που
αναπαριστούν και αναπαράγουν "θεατρικά" πρόσωπα και αντικείµενα, ρούχα, τσάντες, παπούτσια, και
λουλούδια, συνέχεια όλα του καµβά και της εικαστικής του έρευνας που άρχισε πριν από µια δεκαετία. Με τα
καινούργια του έργα, µε θέµα τα «παλιά σπίτια» φαίνεται να τελειώνει αυτή η ανάγκη, ξαναγυρίζοντας στην
απλή ζωγραφική φόρµα. Επιµένοντας, ωστόσο, στις έντονες χρωµατικές επιλογές, παρ' όλη την παρακµή και τη
µουντάδα που αποπνέουν τα ίδια τα κτίσµατα.
Κουβαλώντας τις συγκεκριµένες καταβολές κι επιρροές, άρα και τη συγκεκριµένη αισθητική, ξεκίνησε, έτσι
απλά, όπως έχει την ικανότητα να τα παρουσιάζει όλα, από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και της
Βαρκελώνης.
Παράλληλα, πήρε πτυχίο σκηνογραφίας, την οποία θεωρεί ένα πολύ γλυκό πράγµα, βοηθώντας τον να
σκηνογραφεί τον καθηµερινό τρόπο ζωής του, περνώντας κι αυτό που λέει "σκηνογραφική αντίληψη" στη
ζωγραφική του.
Σπούδασε και την τέχνη του βιβλίου και µε υποτροφία του Συµβουλίου της Ευρώπης παρακολούθησε στη
Βενετία, συντήρηση αρχιτεκτονικών µνηµείων. Με πληθώρα εκθέσεων ατοµικών και οµαδικών στο εσωτερικό
και στο εξωτερικό, δεν έχει την απαίτηση ο θεατής να κατανοεί τα δικά του βαθιά συναισθήµατα.
Τον Βασίλη Καρακατσάνη τον συναντήσαµε στον ωραίο και φιλόξενο χώρο της γκαλερί Μορφή, στη Λεµεσό,
όπου παρουσιάζεται η έκθεσή του µε τον τίτλο «Rosa hybrida - εφαρµογές».
-Η τωρινή σας έκθεση, η οποία είναι µια συνέχεια τής εικαστικής σας έρευνας µε τα λουλούδια κι όχι
µόνο, για σας σηµατοδοτεί τι;
-Είπατε τη λέξη κλειδί, «συνέχεια». Κάθε δουλειά που κάνω, αναµφισβήτητα, σηµατοδοτεί κάποια θέµατα που
µε απασχολούν τόσο στον εικαστικό όσο και στον προσωπικό τοµέα, κι είναι αλληλένδετα αυτά τα δύο. ∆εν
µπορώ να σας πω ξεκάθαρα τι σηµατοδοτεί αυτή τη στιγµή, γιατί χρειάζοµαι την ασφάλεια της απόστασης του
χρόνου. Θεωρώ, ωστόσο, κι αυτή τη δουλειά προϊόν των προηγούµενων.
-∆εν αισθανθήκατε την ανάγκη ν' ασχοληθείτε µε άλλα υλικά και εφαρµογές;
-Όσο κυλάει η ζωή µου περνάω πολλές ώρες "χαζεύοντας", εποµένως σκεφτόµενος πράγµατα, γιατί ο
ζωγράφος δεν είναι "απλώς ζωγραφίζω". Πραγµατικά, απ' το µυαλό µου έχουν περάσει τα πάντα, µάρµαρα,
τσιµέντα, µέταλλα, δέρµατα, γυαλιά, ρούχα, έπιπλα αλλά δεν προλαβαίνω ούτε να τα υλοποιήσω, γιατί κι η
υλοποίηση δεν είναι µια αυτόµατη αντίδραση.
Χρειάζεται µια τεχνική διαδικασία που έχει άλλου είδους "χάζεµα", κοινώς, άλλου είδους "σκέψη". Εποµένως,
κάποιο απ' όλα, κάποια στιγµή, κατασταλάζει στο µυαλό µου και βγαίνει.
-Η καινούργια σας δουλειά, τα «σπίτια», να υποθέσουµε ότι είναι αποτέλεσµα µιας εσωτερικής
ανάγκη για επιστροφή στην απλή ζωγραφική;
-Ακριβώς. Σ' αυτά τα έργα παρουσιάζεται πλέον το τέλος αυτού του κύκλου, και δεν µιλάω για πάντα, γιατί δεν
ξέρω το µέλλον τι µου φέρνει. Εξάλλου, οι σκέψεις και οι εκφράσεις µας είναι απρόβλεπτες, όπως η ζωή. Αλλά
στην παρούσα φάση, επανήλθα σε µια ζωγραφική κλασικότερη, δηλαδή στο τελάρο, χωρίς επεµβάσεις, χωρίς
κατασκευές.
Ίσως, γιατί κάπου κουράστηκα. Ίσως, γιατί κάπου µέσω της προηγούµενης ερώτησής σας, αντιµετωπίζοντας
την πληθώρα όλων των υλικών, επέρχεται και µια αποµυθοποίηση, πολλές φορές, των ίδιων των υλικών. Ίσως,
είναι αποτέλεσµα ενός αδιεξόδου. Ίσως, εγώ δεν βρίσκω πλέον λόγο επέµβασης πάνω σε κάποια πράγµατα. Από
την άλλη, είδα ότι γίνονται πολλά τέτοια κι από άλλους συναδέλφους και µε άλλες µορφές και αξιολογότερα,
ειδικά στο εξωτερικό. Και σαν εσωτερική ανάγκη ένιωσα να ξαναπιάνω το πινέλο και να προσπαθώ να
ζωγραφίσω µια απλή ζωγραφική φόρµα.
-Ρούχα, παπούτσια, τσάντες, κουτιά, θα λέγαµε ότι είναι συνέχεια του καµβά;
-Ναι. Είχα την ανάγκη να επεκταθώ έξω από το τελάρο, είτε κατασκευάζοντας κάποια πράγµατα είτε
επεµβαίνοντας σε άλλα υπαρκτά, χρησιµοποιώντας τα απλώς σαν να ήταν τελάρα.
-Και το υλικό αποτελεί µέσο για τον καθορισµό της φόρµας ή και το αντίστροφο;
-Αναλόγως. Γιατί όταν επιζωγραφίσεις µια γυναικεία τσάντα, αναµφισβήτητα, το σχήµα της, ο όγκος της, η
υπόστασή της έχει καθορίσει κατά το 50% το εικαστικό αποτέλεσµα. Είναι τελείως διαφορετικό από το να τη
ζωγραφίσεις στον καµβά.
Οπότε, στα συγκεκριµένα κατασκευαστικά µου έργα η φόρµα, όπως είπατε, καθορίζει το ήµισυ της υπόθεσης.
-Και το χρώµα για σας;
-Το χρώµα είναι το παν. Ακόµα και στην τελευταία δουλειά, παρ' όλο που η
θεµατολογία αφορά σπίτια παλιά, µε µια µιζέρια, µια φθορά και µια µουντάδα, όσον αφορά στη χρωµατική τους
γκάµα, οι επεµβάσεις µου οι χρωµατικές, θυµίζουν όλα αυτά που έχω κάνει µέχρι σήµερα. Είναι, λοιπόν, µια
συνέχεια, µε µια τροποποίηση, φυσικά. Πάντως, για µένα το χρώµα είτε είναι έντονο είτε είναι µουντό για τον
απλό θεατή, δεν παύει να ε ί ναι χρώµα που σηµαίνει ότι τότε ξεκινά η ζωγραφική.
-Η θεµατολογία, πρόσχηµα για την έκφραση συναισθηµάτων;
-Αυτό νομίζω ισχύει πάντα. Δεν μ' ενδιέφερε κατά βάθος, επί της ουσίας, τίποτε απ' όλα αυτά που έχω
ζωγραφίσει. Κάτι όμως έπρεπε να ζωγραφίσω.
-Πολύ τολμηρό αυτό να το αποκαλύπτει κανείς.
-Σας μιλώ ειλικρινά. Κι όμως, ο κόσμος που υπάρχω, ο
κόσμος που βλέπω μπροστά μου, είναι η πηγή έμπνευσης όλου αυτού του πράγματος που προσπαθώ να
δημιουργήσω. H λέξη «πηγή έμπνευσης» δεν είναι μόνο το να βλέπεις ένα ωραίο λουλούδι, ένα ωραίο τοπίο.
Σκοπός μου δεν είναι να τα ζωγραφίσω, γιατί θα τα χαλάσω. Μ' αφορμή, όμως, το λουλούδι και το τοπίο, την
ωραία φυσιογνωμία ή τη φιγούρα ενός ανθρώπου, χρησιμοποιώντας το θέμα, να πεις κάποια πράγματα. Το
ζητούμενο, λοιπόν, είναι ο κάθε καλλιτέχνης τι έχει να πει. Όσο μεγαλώνω, συνειδητοποιώ περισσότερο ότι η
τέχνη απευθύνεται στον άνθρωπο και αυτοσκοπός της, κατά κάποιο τρόπο, είναι ο άνθρωπος. Δεν μπορεί να
είναι ξεκομμένη από τις ανθρώπινες αντιδράσεις, τ' ανθρώπινα συναισθήματα, από την ανθρώπινη δεκτικότητα
έστω κι αν αφορά ένα άτομο. Έκθεση την οποία κάνω αλλά κανένας ποτέ δεν πρόκειται να καταλάβει, να
εκτιμήσει και να μπει στη διαδικασία να κρεμάσει ένα έργο μου στο σπίτι του, κάτι δεν κάνω καλά, δεν φταίει
η «κακούργα η κοινωνία!». (Γέλια)
-Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δασκάλων και σκέψεις που σας έχουν καθορίσει;
-Και ως φοιτητής αλλά
και στην πορεία, ακόμα και σήμερα, πιστεύω ότι το να κάνεις τέχνη, είναι το να μπορείς πρώτα απ' όλα να
«κλέβεις» (γέλια). Ναι, πραγματικά στο λέω. Αλλά, καλά "έκλεψες", παρακάτω τι κάνεις με τα κλοπιμαία; Εκεί
είναι το ζητούμενο. Αν δεν καταθέσεις τη δική σου πρόταση, είσαι απλώς «κλέφτης». Λοιπόν, στις «κλοπές»
αυτές, που τις λέμε πιο κομψά, «επιρροή», αναμφισβήτητα, βλέπω ότι έχω επηρεαστεί, πρώτα απ' όλα, απ'
όλη μου την κληρονομιά. Το ότι γεννήθηκα σ' ένα συγκεκριμένο χώρο, στην Αθήνα, με θέα τον Παρθενώνα.
Στη συγκεκριμένη κοινωνική τάξη, με τις συγκεκριμένες παρέες, με τις συγκεκριμένες αναφορές, όλα αυτά
έχουν μια αισθητική. Να λοιπόν, η πρώτη «κλοπή», κοινώς «ανατροφή». Κατόπιν στη Σχολή Καλών Τεχνών ο
δάσκαλός μου, ο Γιώργος Μαυροΐδης, άφησε σίγουρα μια μεγάλη στάμπα για πάντα μέσα μου. Οι δάσκαλοί
μου στη Βαρκελώνη, μιλάω για την ακαδημαϊκή διαδρομή μου. Μετά πλέον οι εκθέσεις που έβλεπα από
μεγάλους καλλιτέχνες, αλλά και από νεότερους. Όποτε, έχω νιώσει ζήλια, καλοπροαίρετη φυσικά, τρέχω
γρήγορα στο ατελιέ μου και προσπαθώ να δω πώς μπορώ να το κάνω. Ξεκινάει πάντα δημιουργικά κι ευτυχώς
εξακολουθεί με τον ίδιο τρόπο και σήμερα και το χαίρομαι. Μ' έχουν επηρεάσει, επίσης, οι Παύλος, Τσόκλης,
Κανιάρης, για να μιλήσω για τον ελληνικό χώρο και να μην επεκταθούμε στο εξωτερικό.
-Καλλιτέχνες, κυρίως, της γενιάς του ‘60, για τους νεότερους ποια η γνώμη σας;
-Αν σήμερα εγώ
τολμώ να ζωγραφίσω μια τσαντούλα κ.λπ., αυτοί τα έκαναν τη δεκαετία του ‘60. Αυτό είναι που με συγκινεί, η
τόλμη τους, η διορατικότητά τους, η δυνατότητά τους να μπορέσουν σ' εποχές που δεν ήταν καθόλου
δεκτικές και σε τέτοιου είδους εκρηκτικές επεμβάσεις, να προτείνουν τέτοια πράγματα. Γι' αυτό και πέτυχαν οι
άνθρωποι αυτοί. Αλλά, πολλές φορές, σε γκαλερί των Αθηνών βλέπω νέα παιδιά, τα οποία θεωρώ
αξιοζήλευτα. Παρ' όλο που υπάρχει το επιχείρημα, τι άλλο μπορούν να κάνουν, όλα έχουν γίνει, δεν υπάρχει
πρόταση ουσιαστική. Κι όμως, μέσα απ' αυτό το αναμάσημα των γνωστών προτάσεων, παρατηρώ επεμβάσεις
πολύ ουσιαστικές κι αυτό με κάνει πολύ αισιόδοξο για το μέλλον.
-Με τη ζωγραφική μπορείτε να κάνετε πράγματα που δεν μπορείτε να κάνετε στη ζωή; Ένας τρόπος
υπέρβασης της πραγματικότητας;
-Ναι, αυτό είναι αλήθεια και, μάλιστα, μπορώ να σας πω ότι, στη
ζωγραφική μου δυστυχώς υπάρχουν όρια, δεν τα καταφέρνω να κάνω τόσο καλά όσα έχω στο μυαλό μου. Το
μυαλό μου είναι πολύ καλύτερος ζωγράφος απ' ό,τι είναι τα χέρια μου. Δεν το λέω για να δώσω στοιχείο
μετριοφροσύνης ή σεμνότητας, είναι αλήθεια. Αν μπορούσα να ζωγραφίσω όπως σκέφτομαι, ίσως να ήμουν
πολύ σημαντικός ζωγράφος. Ξέρετε, είναι ένα ταξίδι όλο αυτό, ένα όνειρο.
-Άλλο ζωγραφίζω κι άλλο νιώθω;
-Μαζί πάνε αυτά, αλλά είναι από τελείως διαφορετικά υλικά φτιαγμένα.
Τα υλικά της ζωγραφικής είναι πιο δουλεμένα, απεριόριστα κατά πολύ μεγάλο βαθμό, πολύ πιο κοντά,
ωστόσο, σε μια υλική πραγματικότητα. Τα υλικά τού "νιώθω" είναι δύσκολα υλικά, επηρεάζοντας όλη μας τη
ζωή. Αν ένα κόκκινο ή ένα μπλε, λοιπόν, μεταφέροντας μέσα τους συναισθηματικά συμπεράσματα ή όχι, είναι
μικρότερης εμβέλειας από τον πλούτο που έχει κάθε άνθρωπος μέσα του.
-Δυσκολότερη, λοιπόν, η τέχνη τής ζωής;
-Ξέρετε, όλοι οι άνθρωποι είμαστε καλλιτέχνες στην τέχνη που
λέγεται ζωή. Δυστυχώς όμως, λίγοι πάνε σ' αυτή τη «Σχολή Καλών Τεχνών» την απρόσωπη και την άυλη,
γιατί νομίζουμε ότι θα υπάρχουμε ίσως πολλές φορές σ' αυτό τον πλανήτη ή θα ζήσουμε χίλια χρόνια...